صکوک بیمه اتکایی چیست؟
صکوک بیمه اتکایی، از انواع اوراق صکوک، تنها نوع اوراق بهادار در ایران است که مستقیماً بازار سرمایه را به بازار بیمه متصل میکند و به شرکتهای بیمه اجازه میدهد بخشی از ریسکهای بزرگ خود را به سرمایهگذاران بازار بورس واگذار کنند.
این اوراق، اوراق بهادار با نام و قابل معامله در فرابورس هستند که نشاندهنده مشارکت مالی دارندگان اوراق در تأمین سرمایه لازم برای پذیرش یک سبد مشخص از ریسکهای بیمهای (مانند زلزله، سیل، آتشسوزی گسترده، مسئولیت هواپیما و …) و دریافت عواید ناشی از آن است.
ارکان انتشار صکوک بیمه اتکایی
صکوک بیمه اتکایی بهدلیل ماهیت خاص خود (انتقال ریسک واقعی به سرمایهگذاران) دارای ارکان تخصصی و دقیق است که همگی تحت نظارت همزمان سازمان بورس و بیمه مرکزی فعالیت میکنند:
- بانی بیمه مرکزی، شرکت سهامی بیمه ایران یا هر شرکت بیمه مستقیم/اتکایی دارای مجوز از بیمه مرکزی که میخواهد بخشی از ریسکهای بزرگ خود (زلزله، سیل، آتشسوزی گسترده، مسئولیت هواپیما و …) را به بازار سرمایه منتقل کند.
- ناشر (نهاد واسط) شرکت با مسئولیت محدود (SPV) که توسط شرکت مدیریت دارایی مرکزی بازار سرمایه بهطور اختصاصی برای همان انتشار تشکیل میشود.
- ضامن شخص حقوقی معتبر (معمولاً بانک یا شرکت بیمه بزرگ دیگر) که پرداخت تمام تعهدات بانی به ناشر را تضمین میکند (در برخی انتشارات ممکن است حذف شود).
- متعهد پذیرهنویسی نهاد مالی دارای مجوز (کارگزاری یا تأمین سرمایه) که تعهد میدهد در صورت عدم فروش کامل، باقیمانده اوراق را خودش بخرد.
- عامل فروش کارگزاری یا تأمین سرمایهای که عرضه عمومی اوراق را انجام میدهد. بازارگردان کارگزار/تأمین سرمایهای که تعهد میکند نقدشوندگی اوراق را بالا نگه دارد و نوسان قیمت را محدود کند (بسیار مهم در این اوراق بهدلیل احتمال اخبار خسارت).
- عامل پرداخت شرکت سپردهگذاری مرکزی (سمات) که سودهای دورهای و اصل سرمایه را در موعد مقرر به حساب سرمایهگذاران واریز میکند.
- امین مؤسسه حسابرسی معتمد سازمان بورس و بیمه مرکزی که بهصورت مستمر بر موارد زیر نظارت میکند:
- صحت ذخیرهگیری فنی
- نحوه پذیرش و نگهداری ریسکها
- پوششهای اتکایی
- سرمایهگذاری منابع
- ارزیابی دقیق خسارتها
فرآیند انتشار صکوک بیمه اتکایی
۱. خرید اوراق توسط سرمایهگذاران
سرمایهگذاران (شما) اوراق بیمه اتکایی را در فرابورس میخرند و پول آن مستقیم به حساب نهاد واسط (SPV) واریز میشود.
۲. انتقال پول به شرکت بیمه (بانی)
نهاد واسط تمام پول جمعشده را به شرکت بیمه (مثلاً بیمه البرز یا بیمه ما) پرداخت میکند و به او وکالت کامل میدهد تا:
- این پول را بهعنوان سرمایه اتکایی استفاده کند،
- حق بیمههای اتکایی را دریافت کند،
- پول را در ابزارهای مجاز و کمریسک (سپرده بانکی، اوراق مشارکت، صندوق درآمد ثابت) سرمایهگذاری کند.
۳. انتقال ریسک به سرمایهگذاران
در همان زمان، شرکت بیمه طی قرارداد رسمی، سبد ریسک مشخص (مثلاً ۱۰۰۰ میلیارد تومان ریسک زلزله تهران یا سیل) را به نهاد واسط منتقل میکند. یعنی اگر حادثه رخ دهد، خسارت از همین پول پرداخت میشود.
۴. در طول دوره (معمولاً ۳ تا ۵ سال)
- اگر هیچ خسارت بزرگی رخ ندهد، سود سرمایهگذاری همراه با اصل پول کامل به سرمایهگذاران برمیگردد.
- اگر خسارت رخ دهد، ابتدا تمام خسارتهای بیمهگذاران پرداخت میشود، سپس باقیمانده (اگر چیزی بماند) به سرمایهگذاران میرسد.
۵. در سررسید
- اگر هیچ خسارت بزرگی رخ نداده باشد، اصل سرمایه بهعلاوه کل سود حاصل از سرمایهگذاری به دارندگان اوراق پرداخت میشود.
- در صورت بروز خسارت مورد توافق در قرارداد، ابتدا تمام خسارتها، کارمزدها و هزینههای مرتبط پرداخت میگردد و پس از آن، هر مبلغی که باقی مانده باشد به سرمایهگذاران تعلق میگیرد.
به بیانی سادهتر، شما پولتان را به شرکت بیمه قرض میدهید تا ریسکهای بزرگش را پوشش دهد. در عوض، اگر سالهای آرامی باشد، سود روی سود میگیرید؛ اگر حادثهای رخ دهد، پولتان برای جبران خسارت مردم استفاده میشود. این دقیقاً همان چیزی است که باعث میشود سود این اوراق در سالهای بدون خسارت بسیار بالاتر از همه اوراق درآمد ثابت دیگر باشد.
Add a Comment